آرى دانشمندان كشاورزند ، كه دلها را شيار مىكنند ، جانها را شخم مىزنند ، نفوس را آمادگى مىدهند و بذرهاى معارف بر مزارع جانها مىافشانند ، و اين جانها را مىپرورانند ، و نهال وجود انسانها را به جائى مىرسانند كه هر يك شجرهء طوبائى مىشود أَصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِي السَّماءِ تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّها » « 1 » به منطق وحى و براهين عقل ، معارف حقّهء آلهيه در اين نشأه مادى به صورت آب تمثل مىيابد و خود را نشان مىدهد ، لذا عالم آلهى كه معارف و حكم به جانها القاء مىكند ، در حقيقت معنايش اين است كه آب حيات به جانها بخشيده است ، قرآن كريم فرموده است : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ » « 2 » بيائيد ندائى را لبّيك بگوئيد كه شما را احياء مىكند ، روح در شما مىدمد ، بيائيد بسوى منطقى كه شما را زنده بگرداند . زنده دلا مرده ندانى كه كيست * آنكه ندارد به خدا اشتغال بيائيد ندائى را لبيك بگوئيد ، كه از شجرهء وجودتان بهره‌هائى ببريد كه هيچ چشمى نديده ، و هيچ گوشى نشنيده است و بر هيچ دلى نگذشته است : « قال رسول اللّه « ص » : انّ اللّه عز و جلّ قال أعددت لعبادى الصالحين ما لا عين رأت ، و لا أذن سمعت ، و لا خطر على قلب بشر » « 3 » ، و لذتهائى عائد شما مىشود آنچنان بدانها آرام بيابيد ، كه لذائذ مألوف را آلام بيابيد ، به قول شيخ اجل سعدى : اگر لذت ترك لذّت بدانى * دگر لذت نفس لذت نخوانى

--> ( 1 ) . ابراهيم / 26 . ( 2 ) . انفال / 25 . ( 3 ) . مسند احمد بن حنبل ج 2 / 313 .